Gustav Mahler

Gustav Maler (nem. Gustav Mahler) (Kalište, Češka, 7. jul 1860. — Beč, 18. maj 1911) bio je austrijski kompozitor. Napisao je 9 simfonija, među kojima se ističe osma pod nazivom Simfonija hiljade, a taj naziv dobija po tome što je Maler predvideo hiljadu izvođača, što vokalnih, što instrumentalnih. Takođe je komponovao i veći broj solo pesama. Spada u kompozitore romantizma druge polovine 19. veka. Svojim je stvaralaštvom premostio jaz između Riharda Vagnera (1813—1883) i Arnolda Šenberga (1874—1951), između romantizma 19. i smelih muzičkih stremljenja 20. veka.Rođen u jevreskoj porodici u mestu Kalište u tadašnjoj Austrougarskoj (danas se nalazi u Češkoj), kao drugo od ukupno 12 dece koje su imali njegovi roditelji, od oca Bernarda (1827—1889) i majke Mari Herman Maler (1837—1889). Mnoga braća i sestre, rano su u umrli. Tako je nastariji Konrad Maler, rođen 1858, umro već sledeće, 1859. godine. Ubrzo po Malerovom rođenju, njegova porodica se preselila u garnizonski grad Iglau (danas se taj grad nalazi u Češkoj, pod imenom Jihlava). Od najranijeg doba zanimala ga je muzika, a već po doseljenju u Iglau, došao je u dodir sa marševskom vojničkom muzikom i sa samo četiri godine, izvodio ju je na mund harmonici. To je ostavilo dubok trag u njegovom kasnijem muzičkom stvaralaštvu, a posebno u simfonijskoj muzici, gde gotovo svi prvi stavovi njegovih simfonija, imaju marševske motive kao osnovne. Školovanje je počeo u Iglauu, nastavio u Pragu, tako da je istovremeno završio i gimnaziju i konzervatorijum (kod Antona Bruknera) u Beču, do 1878. godine. Posle završene gimnazije studirao je filozofiju i istoriju, a kod Bruknera harmoniju i kontrapunkt. Mnoge stvari su uticale na njega, i ubrzo je još u studentskim godinama počeo da komponuje. Rane kompozicije, nastale do 1878. godine je međutim, uništio, tako da je prvo delo koje je napisao, postalo Pesma jada, 1878. godine, prerađeno 1880. godine. Mnogo je i čitao, ponajviše Dostojevskog koga je mnogo voleo, od filozofa Kanta i Šopenhauera, Žan Pol Rihtera, prema čijem je delu, Titan, nazvao i svoju Prvu Simfoniju i Fridriha Ničea, dok su mu muzički idoli bili Vagner, Brukner i Mocart. Posle završetka studija, počinje da diriguje u letnjem pozorištu u Haleu, gde je dirigovao tokom 1880. i 1881. godine. Potom je dirigovao operskim izvedbama u Ljubljani — od 1881. do 1883. godine, u Olimpcu tokom 1883. i 1884. godine, u Kaselu je nastupao u toku koncertne i operske sezone 1884/85, a u sezoni 1885/86 diriguje u Pragu. Godine 1886, nakon uspeha postignutog na Lajpciškom letnjem festivalu, angažovan je zajedno sa dirigentom Arturom Nikišom (1855—1922) i u toku dve sezone, od 1886. do 1888. godine, dirigovao je kompletan ustaljeni sezonski koncertni repertoar u Lajpcigu. Godine 1888, postaje direktor kraljevske opere u Budimpešti i na ovom položaju ostaje do 1891. godine (tri sezone). Tu je 20. novembra 1889. godine izveo svoju Prvu Simfoniju zvanu Titan, ali su mu izvođači postavljali veoma visoke zahteve, i ubrzo se javila opasnost da on izgubi taj posao. 1891. godine dobija ponudu iz Hamburga, koju prihvata, zbog mogućnosti da tu ostvari svoje stvaralačke ideje, i bolje se posveti muzici i komponovanju. Na položaju prvog dirigenta Opere i orkestra iz Hamburga ostaje šest sezona, do 1897. godine. Godine 1895. napušta judaizam i prelazi u katoličku veru.Godine 1897. postaje dirigent dvorske opere u Beču, gde ostaje do jeseni 1907. godine. Ubrzo zatim postaje i njen direktor. Između 1898. i 1901. godine, diriguje i Bečkom Filharmonijom. Tih deset godina, bile su i najuspešniji period njegovog života i stvaralaštva. Tu se 1902. godine oženio Almom Marijom Šindler (1879—1964), sa kojom je dobio i dve ćerke: Mariju Anu odmila zvanu Puci (1902—1907) i Anu Justinu zvanu Guki (1904—1989), koja se kasnije proslavila kao vajar. Bečka filharmonija je pretežnim delom bila sastavljena od muzičara koji su svirali u operi pa je uzajamna netrpeljivost konstantno tinjala, zbog čega će 1907. dati ostavku. Između 1907. i 1910. godine diriguje u Americi tokom zime, a ostatak godine u Evropi. Na taj način planirao je da zaradi dovoljno novca za život, kako bi mogao više vremena da posveti komponovanju. Godine 1910. srce počinje da mu popušta, ali nastavlja da radi. Septembra te godine u Minhenu premijerno izvodi svoju Osmu Simfoniju, Simfoniju Hiljade. Ponovni boravak u Americi morao je da prekine zbog bolesti. Tamo je u toku sezone 1910/11, od predviđenih 65, uspeo da održi 47 koncerata. Odlazi na lečenje u Pariz, a kako mu se zdravstveno stanje pogoršavalo, preneli su ga u Beč gde je i umro 18 maja 1911. godine u 23 časa i 5 minuta, od zapaljenja pluća. Njegova Deseta Simfonija u Fis – Duru, ostaje nedovršena. Stvaralaštvo Gustava Malera, sastoji se pretežnim delom iz dva muzička područja: vokalne lirike i simfonijske muzike. Treća oblast, bila je interpretativna, Maler je za života bio vrlo aktivan, svestrano obdaren dirigent i muzički pregalac — organizator. Na području vokalne lirike, Maler je započeo svoj stvaralački vek, da bi ga u svojim simfonijama snažno razvio do najvećeg umetničkog vrhunca. A da često nije pravio razliku između simfonije i solo — pesme, svedoče činjenice, kako ta da se u njegovim simfonijama (od Druge do Četvrte i u Osmoj), pojavljuje ljudski glas — solisti i hor — tako i činjenica da u Pesmi o Zemlji, Maler upravo majstorski spaja ova dva naoko nesrodna muzička oblika. Nije pridavao veliki značaj ni izboru tema. Često se u njegovim delima susreće uzvišeno pored banalnog, dubokumno i pronicljivo pored prosečnog i površnog. Kod Malera su važni bili upravo dinamika izvođenja i tonski kolorit, snaga tonskih boja. Ustvari, to su bile i osnovne odlike stilskog pravca koji je vladao na nemačkom kulturnom području u doba na prelasku iz devetnaestog u dvadeseti vek. Taj stilski pravac zvao se Jugendstil (na nemačkom: stil mladosti) i razvijao se paralelno sa eksresionizmom, koji se zajedno sa impresionizmom javio i razvio u to doba Evropske pozne romantike. Dok su njegovi vokalni ciklusi kraćih dimenzija, pretežno intimni, rafinisani, prožeti jesenjom toplinom, ali i emotivnom dramatikom, dotle su njegove simfonije ogromnih razmera i raskošnih zvučnih boja. Maler je bio duboko ideološki simfoničar, te je iz potrebe da izrazi sve ono što u čoveku živi i tinja — od ljubavi prema prirodnim lepotama, do najdubljih čovekovih unutrašnjih patnji, od najsrećnije radosti do razarajućeg očajanja — klasične simfonijske forme značajno proširivao, pa i raskidao sa njima. A sve to polazeći od dostignuća velikih prethodnika, Betovena, Berlioza, Vagnera i svog mentora, Antona Bruknera. Tako je Gustav Maler postao jedna od najzanimljivijih i najoriginalnijih muzičkih ličnosti svoga doba i kasnijeg razvoja muzičke umetnosti.

 

 AUDIO

 
Symphony No.1 in D_Major “Titan” III. Funeral March

Piano Quartet in A Minor Part -1